HOE ONTSTAAT EEN NATUURLIJKE PAREL?
Bij de Bivalva bestaat de schelp waarin een parel kan groeien uit twee bewegende schaaldelen. Daarbinnen bevindt zich het lichaam en tegen de schaaldelen aan beide kanten een dun weefsel dat de mantel genoemd wordt. Deze mantel ligt los van de schaaldelen en het dier kan de mantel bij geopende schelp tot over de rand van de schaal naar buiten brengen. Aan de rand van de mantel bevinden zich zintuigen die reageren op licht en beweging en de organen die de schelp doen aangroeien. De mantel wordt naar binnen getrokken als de schelp zich sluit.Ook al wordt bij het noemen van oesters door de meeste mensen direct aan parels gedacht, men moet de vorming van parels toch zien als een abnormale gebeurtenis voor schaalvormende schelpdieren. (In feite zijn het mosssels, oesters zijn een eetbare soort mossel, om verwarring te voorkomen blijven we spreken over oesters.)
Zuidzee schelp met gaten
Parelmoer met gaten
Het aloude verhaal van de zandkorrel die de oester binnendringt en dan het begin is van een parel kan naar het land
der fabelen verwezen worden. Helaas zal deze onzin nooit helemaal verdwijnen, in boeken en artikelen wordt het steeds
weer vrolijk geschreven.
Een dier dat in een zanderige omgeving woont zal weinig last van zand hebben. Er is nooit enig bewijs geweest dat een
zandkorrel parelvorming teweeg brengt. Dat was al in 1902 bekend!
Het zijn met name parasieten, wormen en andere dieren die de schaal doorboren of op de een of andere wijze
'binnenkomen' die aanleiding geven tot parelvorming. Zo zijn zeer kleine krabbetjes in parels gevonden. De mantel
zorgt voor het aangroeien van de schelp en bij sommige schelpdieren voor de afzetting van parelmoer. Beschadiging of
verwonding van de mantel kan aanleiding geven tot het vormen van een parel. Alles wat de schelp binnenkomt kan door
het schelpdier naar buiten gespoeld worden. De meeste kunnen zo'n krachtige waterstraal produceren dat zij zich
daarmee kunnen verplaatsen. Alleen indringers die zich vastzetten kunnen niet naar buiten gespoeld worden. Het kan
ook gebeuren dat een vis (of ander dier) een hap neemt uit de rand van de mantel die buiten de schelp is. Zo'n
verwonding gaat zeker een parel opleveren.
Natuurlijke parel met boorgat in het midden
De doorsnede van een parel is als de doorsnede van de schelp in een cirkel:
organisch materiaal -> conchine
minerale afzetting -> calciet
minerale afzetting -> aragoniet (parelmoer)